Bezoekers/deelnemers, vrijwilligers en medewerkers van De Regenboog zien dagelijks wat dakloosheid met mensen doet. In Amsterdam verzachten we het leed dat daar het gevolg van is. En we dragen bij aan oplossingen. Maar ook wij kunnen dat niet alleen. Voor structurele oplossingen hebben we beleid en politiek nodig. Daarom heeft De Regenboog een brief gestuurd aan een aantal fracties in de tweede kamer. Dat leek nu belangrijk omdat we Tweede Kamerverkiezingen in het vooruitzicht hebben.
Hieronder kan je de brief lezen.
_____
Datum: 23 juli 2025
Betreft: Aandacht voor dakloosheid in verkiezingsprogramma Tweede Kamerverkiezingen 2025
Geachte programmacommissie van [partij],
De wooncrisis blijft een van de meest schrijnende maatschappelijke problemen van dit moment. Dakloosheid is daarvan het hardste en meest zichtbare gevolg. De Regenboog Groep ziet dagelijks mensen die, door een combinatie van woningnood, financiële problemen, mentale gezondheid en sociaal isolement, op straat terechtkomen. Als maatschappij kunnen én moeten we beter. De landelijke politiek speelt hierin een onmisbare rol.
Met het oog op de Tweede Kamerverkiezingen van 2025 doen wij graag vijf concrete aanbevelingen voor uw verkiezingsprogramma, met aandacht voor groepen in een kwetsbare positie. Er is natuurlijk veel meer over te zeggen, maar deze punten hebben wat ons betreft prioriteit.
1. Maak van de bestrijding van dakloosheid en de wooncrisis een topprioriteit
Steeds meer mensen, waaronder ook steeds meer jongeren, vrouwen en arbeidsmigranten raken dakloos. Dakloosheid is geen individueel falen, maar het gevolg van falend beleid en een vastgelopen woonmarkt. Steeds meer organisaties benadrukken dat structurele oplossingen nodig zijn om het groeiende aantal dak- en thuisloze mensen tegen te gaan. Hiervoor is regie nodig vanuit de landelijke politiek. De kern van die oplossing ligt niet in méér opvang, maar in voldoende betaalbare en passende woonruimte. Alleen zo kan voorkomen worden dat mensen tussen wal en schip raken. Het adagium Housing First – Wonen Eerst – moet als leidend principe gelden. Dit betekent dat huisvesting de basis vormt, waar nodig met begeleiding op maat, en niet een beloning na zorgtrajecten of wachtlijsten. Investeer in sociale woningbouw, bescherm betaalbare huurwoningen tegen marktwerking en geef gemeenten de middelen én de opdracht om huisvesting bovenaan te zetten. Alleen dan is het mogelijk om dakloosheid daadwerkelijk uit te bannen in plaats van te beheersen.
2. Stimuleer creatieve woonoplossingen in de bestaande ruimte
Het aantal mensen dat dakloos raakt zonder verslavings- of zorgproblematiek groeit snel: economisch dakloze mensen met vaak een baan, maar door omstandigheden als een scheiding zonder woning. Een vaak verborgen groep, die door de Ethos tellingen steeds zichtbaarder wordt. Omdat de wooncrisis voorlopig niet structureel wordt opgelost, is directe actie noodzakelijk. Er is tegelijkertijd veel leegstand en onbenutte panden. Dat is onbestaanbaar in tijden van woningnood, en vraagt om creatieve oplossingen. Het Rijk moet gemeenten ondersteunen bij het vinden van tijdelijke woonvormen: hospitaverhuur, het benutten van leegstaande kantoren of scholen, sloop- en renovatiewoningen van woningcorporaties en alle andere ruimte die leeg en beschikbaar is. Gemeenten hebben hiervoor structurele middelen én juridische duidelijkheid en handelingsruimte nodig.
3. Landelijke regie op dakloosheid van gezinnen
Er is een forse stijging van het aantal dakloze gezinnen. Dit zorgt ervoor dat kinderen in onveilige situaties opgroeien; in garageboxen, in de auto, onveilige netwerken of op straat. De rechten van het kind zouden veel meer centraal moeten staan, en er zou dus altijd een veilige plek moeten zijn waar kinderen kunnen opgroeien. Nog te vaak moeten gemeenten nee zeggen vanwege lange wachtlijsten of door onduidelijkheden over welke gemeenten verantwoordelijk is voor het gezin. Bijvoorbeeld door het ontbreken van (regio)binding. Hiervoor is landelijke regie nodig. Voorkom dat gezinnen in een uiterst kwetsbare situatie van loket naar loket worden gestuurd terwijl kinderen letterlijk geen dak boven het hoofd hebben.
4. Zorg voor EU-arbeidsmigranten die vastlopen
Een groeiend deel van de dakloze populatie bestaat uit EU-arbeidsmigranten die hun werk – en daarmee vaak hun verblijf – verliezen. Hoewel zij bijdragen aan onze economie, moeten zij werken onder soms erbarmelijke omstandigheden en onder slechte arbeidsvoorwaarden. Daarnaast hebben zij beperkte toegang tot zorg en hulpverlening, terwijl zij al veel eerder dan gedacht gelijke rechten hebben als Nederlanders en daarmee toegang tot bijvoorbeeld de Wmo. In de afgelopen twee jaar zijn stappen gezet, zoals het versterken van regionale samenwerking en betere voorlichting over rechten. De landelijke rechtentool biedt nu inzicht in rechten en ondersteuning. Maak zorg, opvang en hulp verder toegankelijker voor deze groep en benut Europese financiering (zoals het Europees Sociaal Fonds en het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling) effectiever in de aanpak van dakloosheid.
5. Geen mens is illegaal – bescherm mensen zonder verblijfspapieren
Mensen zonder verblijfsrecht bevinden zich in een uiterst kwetsbare positie. Mannen, vrouwen, ouderen en ook kinderen leven vaak onder de radar, zonder toegang tot basisvoorzieningen, en zijn extra vatbaar voor uitbuiting en geweld. Strafbaarstelling van verblijf zonder verblijfspapieren maakt deze groep nog onzichtbaarder en werkt ontmenselijking en uitbuiting in de hand. Het kan niet zo zijn dat het simpelweg ergens zijn zonder de juiste verblijfspapieren een strafbaar feit wordt én dat het hulp bieden aan mensen zonder papieren ook strafbaar wordt. Vanuit alle verschillende hoeken van de samenleving – ook de politie – leven er grote zorgen over deze ontwikkeling. Maak van (mede)menselijkheid geen misdaad. Geen mens is illegaal.
Wij hopen dat deze aanbevelingen hun weg vinden naar uw programma. We denken graag mee en staan open voor een toelichting.
Met vriendelijke groet,
Hans Wijnands
Directeur, De Regenboog Groep
E-mail: [email protected]
____
p.s. het beeld bij dit verhaal is met AI gemaakt.